Tsjechië is een land zonder kust in Midden-Europa met een gematigd klimaat dat per regio verschilt. De belangrijkste factor is de hoogte: hoe hoger een plaats ligt, hoe lager de gemiddelde temperatuur en hoe meer regen en sneeuw er valt. Ook gebergten en de afstand tot de zee spelen een rol. De bergkammen langs de grenzen zijn de koudste en natste delen van het land, terwijl de laaglanden van Zuidoost-Moravië en Noordwest-Bohemen, dat in de luwte van het Ertsgebergte (Krušné hory) ligt, tot de droogste behoren.
Zelfs binnen Praag is het verschil te merken: in het centrum (Praag-Klementinum, 191 m boven zeeniveau) is de gemiddelde jaartemperatuur 11,5 °C, terwijl die op de luchthaven (Praag-Ruzyně, 364 m) 9,0 °C is. Brno-Tuřany, op 241 m, haalt gemiddeld 10,0 °C (alle cijfers zijn gemiddelden over 1991-2020).
De seizoenen
De winters zijn meestal koud en de zomers warm. December, januari en februari zijn de wintermaanden, en januari is de koudste: op de luchthaven van Praag ligt de gemiddelde temperatuur dan onder het vriespunt (-0,7 °C), en in het centrum is die 1,8 °C. In de laaglanden brengt de winter een mix van regen en sneeuw, terwijl in de bergen maandenlang een sneeuwdek blijft liggen, wat skiërs trekt. In Praag zelf blijft sneeuw niet lang liggen: gemiddeld ligt er in het centrum op ongeveer 15 dagen per jaar sneeuw en op de luchthaven op ongeveer 41 dagen, waar het gemiddelde over 2016-2025 daalde tot ongeveer 25 dagen.
Lente en herfst zijn wisselvallig, en plotselinge weeromslagen komen vaak voor. Ze hangen grotendeels af van de positie en kracht van twee grote drukgebieden, het IJslandse lagedrukgebied en het Azorenhogedrukgebied. Van maart tot mei loopt de temperatuur gestaag op, smelt de sneeuw halverwege de lente, zelfs in de bergen, en groeien de planten snel. Daarom staan de Tsjechische rivieren in de lente het hoogst.
Wil je een warm bezoek en tijd aan het water, kom dan in de zomer. Juli is de warmste maand, met gemiddelde dagelijkse maxima van 26,5 °C in het centrum van Praag, en juni tot en met augustus zijn ook de natste maanden. Wil je in de zomer koeler weer, ga dan naar de bergen. De zomers zijn ook heter geworden: in het centrum van Praag steeg het aantal dagen met 30 °C of meer van 16 per jaar (1991-2020) naar gemiddeld 23 per jaar in 2016-2025.
Ook de hoeveelheid daglicht verschilt sterk. Op de langste dag van het jaar heeft Praag 16 uur en 23 minuten daglicht, op de kortste maar 8 uur en 3 minuten.
Praag (centrum) per maand
| Maand | Gemiddeld maximum °C | Gemiddeld minimum °C | Regen/sneeuw mm | Uren zon per dag |
|---|---|---|---|---|
| januari | 3,9 | -0,5 | 18 | 1,7 |
| februari | 5,6 | 0,0 | 16 | 2,9 |
| maart | 10,0 | 2,9 | 26 | 4,2 |
| april | 16,1 | 6,9 | 25 | 6,3 |
| mei | 20,9 | 11,3 | 58 | 7,0 |
| juni | 24,4 | 14,8 | 69 | 7,3 |
| juli | 26,5 | 16,6 | 67 | 7,4 |
| augustus | 25,9 | 16,3 | 62 | 7,2 |
| september | 20,4 | 12,2 | 34 | 5,6 |
| oktober | 14,4 | 7,8 | 30 | 3,6 |
| november | 8,5 | 3,9 | 26 | 1,8 |
| december | 4,8 | 0,6 | 23 | 1,5 |
| Jaar | 15,1 | 7,7 | 454 |
Gemiddelden over 1991-2020 voor Praag-Klementinum in de Oude Stad. Bron: open data van het Tsjechisch Hydrometeorologisch Instituut (ČHMÚ). Op de luchthaven zijn de temperaturen ongeveer 2-4 °C lager en valt er iets meer regen en sneeuw (ongeveer 495 mm per jaar).